اندر حکایت سلطانها و ملیجک ها!

                   ملیجک  و سلطان  صاحبقران

 

یکی  از  صحنه های  بسیار تراژیک  و ناراحت کنندۀ  تاریخ ِ ایران ، که با  کمال تأسّف در دوران ِ معاصر هم  شاهد ِ نمونه هایی  از آن  هستیم ، وجود ِ "ملیجک"ها  در بالاترین  رده های حاکمیتی ِ سلسله های پادشاهی و رژیم های غالب بر کشور ِ ماست.

این پدیده که بدلیل ِ وجود ِ "نظام ِ سلطانی"  در عرصۀ مدیریت ِ کلان ِ کشور بوقوع می پیوندد ، ایجاب می کند که  شخص یا اشخاص ِ مورد ِ علاقۀ  شخص ِ "سُلطان" ، که  ما در این نوشتار از آنها  با عنوان ِ "ملیجک" نام خواهیم  برد ، بدون ِ کوچکترین استحقاق و به طرز ِ بسیار فاجعه بار و ناراحت کننده ای بر جان و مال و حتی ناموس ِ مردم  حاکم گردند و در این مسیر افتضاحات ِ تاریخی بی شمار به  بار آورند.

در واقع "نظام سلطانی"  که  تقریبا ً در تمامی ادوار ِ تاریخی بر کشور ِ مظلوم ِ ما حاکم  بوده و تنها  به "یک نفر" ، یعنی  به شخص ِ "سلطان"  قدرت ِ مطلقه  می بخشیده و امکان ِ تصمیم گیری های  کلان  در تمامی سطوح و عرصه ها  را  به  او  محوّل  می کرده است ، با ویژگی های خود  موجب می شده  که "سلطان"  همواره  خود را  موجودی  ماورائی و متفاوت از دیگران  تصوّر کند  و به پشتوانۀ  این تصوّر  در انجام ِ هر کار و إعمال ِ هرگونه قدرتی ، به خود حقّ  بدهد و از جمله   افراد ِ مورد ِ علاقۀ  خویش ، یعنی همان "ملیجک"ها  را  نیز، همچون  خود  بر مردمان ِ تحت ِ أمر و سیطره اش ، غالب بداند!

البته  چنانکه  معروف و شُهرۀ  خاصّ و عام است ، کلمۀ ِ "ملیجک" (که  گاه  جمع ِ مُکسّر ِ آن ، در یک  غلط ِ مشهور ِ لغوی "ملاجکه" در نظر گرفته شده است!)  به  نام ِ دو نفر از  عزیزکرده های "سلطان ِ صاحبقران ، ناصرالدین شاه قاجار"  اشاره  دارد  که  پدر و پسر محسوب می شده اند  و از قضا   مانند ِ برخی از "ملیجک"های  معاصر ،  هم در صورت و هم در سیرت ، بسیار  زشت و لجوج و بدریخت و بد اداء و کریه  بوده اند ، امّا  "سلطان" ِ مذکور، به  هر دوی  آنها (بوِیژه  دوّمی) به  طرز ِ بسیار غیرعادی و عجیب و افراطی  عشق می ورزیده و  بدین اعتبار به  آنان  میدان ِ بسیار وسیعی  برای  تُرکتازی  داده  بوده  است!؟  :
"ملیجک اوّل" :  "میرزا  محمّد خان"  مُلقّب به "امین  خاقان"   ، و  "ملیجک ثانی" : "غلامعلی  خان"  مُلقّب  به  "عزیزالسلطان" ، که  پسر ِ "ملیجک اوّل"  بوده  و در واقع  "ملیجک" ِ اصلی ِ سلطان محسوب  می شده است.

                                                           ملیجک دوم  یا  عزیزالسلطان

امّا  همانطور که  گفتم ، پدیدۀ  "ملیجک"  و "ملیجک بازی های سلاطین" ، هرگز اختصاصی به  دورۀ  قاجاریه  نداشته  و تاریخ  ایران ، چه قبل و چه بعد از قاجارها  همواره  شاهد ِ نمونه هایی  از این  پدیدۀ  مُفتضح و رسوا بوده است  و ادارۀ کشور ِ ما  با  سیستم ِ سُلطانی ، پیوسته امکان ِ نُشو و نمای ِ چنین پدیده ی شومی  را  فراهم  می ساخته  است. 
بدین ترتیب گرچه بحث ِ ما  در ادامۀ این نوشته ، بیشتر بر "ملیجک"های  عهد ِ قاجار  متمرکز خواهد بود و زوایائی از روابط ِ این موجودات ِ منحوس  با "سلطان" ِ قاجار را  بررسی خواهد کرد ، امّا  هرگز  نباید  از عمومیت  داشتن ِ این بحث  در مورد ِ دوره های تاریخی دیگر  و بویژه  در مورد ِ دوران ِ معاصر غفلت نمود و ماهیت ِ شوم  و دردناک و مملکت برباد ده ِ روابط ِ "سلطان ها  و ملیجک ها"ی  امروزی  را ، از نظر دور  داشت.

"ملیجک"هایی  که عشق وعلاقۀ شخصی ِ "سلطان"   نسبت بدانها ،  تنها  عامل ِ عرض ِ اندام ِ بی شرمانۀ  آنهاست و در واقع  وجودشان  نه سود و فایده ای  برای  دنیا و آخرت ِ مردم  دارد و نه  کوچکترین  نقشی  در عاقبت به خیری کشور  ایفا  می کند!... با  این وجود بخش قابل توجهی  از ثروت های  عمومی  صرف ِ ریخت و پاشهای مربوط  به آنها  می شود و هزینۀ خواستهای ابلهانه و رویاهای  احمقانۀ  آنها از کیسۀ  مادّی و معنوی ِ ملّت پرداخت  می گردد.
در این زمینه  بهتر است وارد ِ مصادیق ِ معاصر نشویم  و مصداق  را  صرفا ً در همان "ملیجک"های عصر ِ قاجار  و "سلطان" ِ صاحب قرانشان ، جستجو کنیم!؟

همشهری ِ دلاور ِ ما ، "میرزا  رضای کرمانی" ، که  با  اقدام ِ جسورانۀ  خود  در قتل ِ "ناصرالدین شاه  قاجار"،  درخت ِ قطور  و تناور ِ استبداد را  بر  زمین  انداخت  و ضمن خاتمه بخشیدن  به  پنجاه سال (نیم قرن) استبداد  بی امان ِ وی ، زمینه ساز ِ انقلاب مشروطیت گردید ، یکی از عوامل ِ مُحرّک ِ خود در این اقدام را ، وجود لاطائل و بی فایدۀ  همین "ملیجک"ها  در دستگاه ِ ناصری  می داند و در باب ِ این  "عزیزکرده های  سلطان"  در ضمن "سین جیم"ها ، یا  همان  بازپرسی هایی که  پس از اعدام ِ شاه  از او به عمل آمده است ، می گوید :

«همه ساله  برای "عزیزالسلطان" [= ملیجک] که نه  برای دولت  فائده ای  دارد  و نه  برای  ملّت و نه خدمتی  برای  حظّ نفس ِ شخصی انجام  میدهد ،  نیم میلیون تومان [ البته  نیم میلیون تومان ِ سال ِ1312 هجری قمری ، یعنی حدود ِ یک و نیم قرن ِ قبل!] ،  که  با  این خونخواری  و بی رحمی و ظلم  از مردم ِ مفلوک  درآورده اند را ، خرج ِ  او  می کنند!
اینها  را  همۀ  مردم ِ این  شهر  می دانند ، ولی جرأت  نمی کنند  فریاد برآورند...»

البته  هزینه  کردن ِ بی حساب ِ ثروتهای  مردم  به خاطر ِ "ملیجک" هایی که  طرف ِ عشق بیمارگونۀ  سلاطین ِ وقت  محسوب  می شوند  و موارد ِ دیگری از این دست ، تنها  یک جنبه  از جنبه های دردناک و تأسف بار ِ موضوع  را  تشکیل می دهند . امّا  از  همه  دردناکتر و فاجعه بارتر  زمانی است که  با توسّل ِ "سلطان"  به خُدعه و نیرنگ و دروغ و تقلّب ، اختیار ِ سرنوشت ِ یک ملّت ِ بزرگ به دست ِ یک یا  چند نفر از این قبیل  "ملیجک"  ها  واگذار شود  و  ملّت ِ بیچاره  و مظلوم  ناگزیر باشند  که نه فقط  تمامی  ثروت های  مادّی و معنوی ، بلکه  حتّی  شرف و آبرو  و حیثیت ِ ملّی و بین المللی  خود  را نیز ، در دستان ِ این  قبیل "ملیجک های سلطان"  مشاهده  بنمایند!...

در این  باب  و در چارچوب ِ مباحث ِ تاریخی ِ مطرح شده  در این وبلاگ ، بی مناسبت ندیدم  که ضمن ِ مراجعه  به یکی از بهترین و ارزشمندترین  منابع ِ مکتوب ِ مربوط  به  تاریخ ِ قاجاریه ، یعنی کتاب "روزنامۀ  خاطرات ِ میرزا محمدحسن خان ِ اعتمادالسلطنة" (مُترجم  و کاتب و روزنامه خوان ِ مخصوص ِ "ناصرالدین شاه" و  وزیر انطباعات و دارالترجمۀ  دربار ناصری  و رئیس ِ کُلّ  دارالطباعه  و دارالترجمۀ  ممالک ِ محروسۀ ایران) ، نگاهی  به بخش کوچکی  از انبوه ِ ماجراهای شنیدنی و مطالب ِ خواندنی مربوط  به "ملیجک"  در این  کتاب  بیفکنیم  و ضمن ِ بهره  از عبرت و لطافت ِ تاریخی  این  مطالب ،  گوشه هایی از اوضاع ِ امروزمان  را  نیز  در آئینۀ  چنین  ماجراها و  مطالبی  به نظاره  بنشینیم!
 
لازم  به  اشاره  است که  ترتیب ِ ارائۀ  عُمدۀ  مطالب ِ ذیل ، بر مبنای ترتیب ِ زمانی ِ وقوع  هر اتفاق  و مطابق  با  ترتیب ِ درج ِ آنها  در یادداشتهای  روزانۀ  "اعتمادالسلطنه"  می باشد  و به همین خاطر بالاتر قرار گرفتن یک  مطلب  الزاما ً به معنای ِ اهمیت ِ بیشتر ِ آن  نیست.
ضمنا ً همانطور که  در موقع ِ نقل ِ مطالب نیز مشخص خواهیم کرد ، یادداشتهای  نخستین  عمدتا ً مربوط  به "ملیجک اول"  و سایر یادداشتها  که  اکثریت ِ آنها  را  در بر می گیرد ، مربوط  به  فرزند ِ او یعنی "میرزا  غلامعلی خان ِ عزیزالسلطان" (ملیجک ِ دوّم)  می باشد که  عشق ِ اصلی ِ قبلۀ عالم  بوده است!...


*  وقتی که  "ملیجک" ، فدائی ِ "سُلطان"  می شود و از "قبلۀ  عالم"[!؟] دفع ِ خطر می کند!

ملیجک های ِ عصر ِ قاجار هم ، مثل "ملیجک"های  روزگار ِ ما ، همواره  تظاهر  می کرده اند  که  وجود و حضورشان  برای  حفاظت از  "سلطان ِ صاحب قران"  و دفع ِ خطر از کیان ِ حکومت او، ضروری است!؟ :

شنبه  9 جمادی الاولی 1298 هجری قمری:  «شاه  ، در "دوشان تپّه"[= شکارگاه  ِ مخصوص سلطنتی]  تشریف  دارند.... نوکران ِ دربار  [برای  تفریح  شاه ، به سبک ِ تصاویر ِ موجود  در  کتیبه های  هخامنشی] ،  شیر  و  گاوی  را  دعوا  انداختند.
گاو  زخمی  شد  و فرار  کرد و جان به در بُرد!
امّا  از  عجایب  این  بود  که  وقتی که  شیر و گاو  را  به  هم  انداخته  بودند ، "ملیجک" [ جوّگیر  و احساساتی  و هیجان زده  شده  بود  و ]  بیلی  از یکی  از  عمله جات  که  کار  می کردند ،  گرفته  بود  ، دَم ِ پلّه [جلوی ِ محلّ استقرار ِ شاه]  ایستاده  بود که  اگر  شیر  بالا  بیاید  و یک وقت  خدای ِ نکرده   بخواهد  به وجود ِ مبارک ِ پادشاه  صدمه  برساند ،  او  با  بیل   مُدافعه  نماید!؟...
خیلی  مشابه  بود  این  صحنه  به  مجلس ِ شکارگاه ِ "شاه  عبّاس"  در  صفحات ِ فارس ،  وقتی که  شیری به  او  حمله  کرد  و  یکی  از  أمرای  صفوی ، بازوی  خود  را  حائل ِ پادشاه  کرد و  جان ِ او  را نجات  داد!؟
[پیداست  که  نویسندۀ  این  یادداشت،  یعنی "اعتماد السلطنة"  از این  مقایسه  قصد ِ طعنه  داشته است!]...»


* اسفند  دود  کردن ِ "ملیجک"  برای ِ "سُلطان" ، به قصد ِ چاپلوسی!

"ملیجک"  و "ملیجک"های  تاریخ   همه  چاپلوسند  و  برای  جلب ِ رضایت ِ "شخص ِ اوّل ِ مملکت"  از هیچ  اقدامی  مُضایقه  نمی کنند!... ولو  اقدامات ِ احمقانه و ابلهانه  و خنده دار!؟... بعنوان ِ نمونه  به این یادداشت ِ "اعتمادالسلطنه"  توجه  فرمائید :

یکشنبه  16 جمادی الثانیۀ  1298  هجری قمری :  « در چادرم [در اردوی "دوشان تپّه" ، شکارگاه  مخصوص شاه] بودم ،  خواستم  بخوابم که  شاه  نزدیک ِ چادر ِ من آمدند  و  مرا  از خواب  بیدار کردند و  خودشان  فرمودند  که  پلنگی  شکار  کرده اند.
پلنگ  موقعی که  به دست  آمده  بود  و صید ِ شصت ِ همایون  شده  بود ،  "ملیجک" (میرزا  محمود خان ِ امین خاقان)  کاری  کرده است  که لازم است  آن کار  را  نوشت :

شاه   خیلی  مغرور  و متفرعن  از این  شکار  بودند  و به  لفظ ِ  گُهربار  تمجید زیادی  از  خودشان  می فرمودند ، [در همین حال] "ملیجک"  مجمر ِ آتش آورده  و به سبک ِ عوام ،  مُشت ِ سپندی  به دور ِ سر و به  دوش ِ همایون  آشنا  کرده ،  به  آتش  ریخته ،  خیلی  نازک  کاری  [کنایه  از  تملّق و ریا]  کرده  است  و خیلی  اسباب ِ امتنان  شده!...
خلاصه  شاه  برای  اینکه  به  حرم خانه [= زنان  حرمسرایش] و به  اهل ِ شهر شکار ِ خودشان  را  نشان  بدهند [و ضمن ِ قُمپوز  در کردن ، ثابت نمایند که  موجودی ماورائی هستند!؟]، شب  را در "دوشان تپّه" نماندند ، آشپزخانه  را  سه  ساعت  به  غروب  مانده  بار  کردند و  شهر آوردند.»

فردای  همان  روز ، و  در ارتباط  با  همین  ماجرای ِ "شکار ِ پلنگ" ،  به  نکته ای  دیگر  در  یادداشتهای اعتمادالسلطنة  برمی خوریم  که  تکان دهنده  و تأمّل برانگیز است :

دوشنبه  17جمادی الثانیه 1298 هجری قمری :  «شاه  بیرون  آمدند.  "طولوزان" حکیم باشی [پزشک ِ فرنگی (فرانسوی) مخصوص ِ شاه]  خدمت ِ شاه  عرض  کرد :
"امروز  دو  خوشحالی  دارم ، یکی  اینکه  شما  پلنگ  شکار کردید ،  دیگر اینکه قشون ِ فرانسه ، "تونس"  را  فتح  کردند!..."

گفتۀ "طولوزان"  هم تعریف  بود و هم  ریشخند!؟  ، یعنی :  شما  پلنگ  صید  کردید  و  ما  مملکت!...»


* حضرت ِ سُلطان ،  "ملیجک"  را  بیشتر از  تمام ِ ِ دنیا  دوست دارند!؟

در  یادداشتهای  روزانه  و  خاطرات ِ "اعتماد السلطنة"  به  مطالب متعددی  برمی خوریم  که  نشان  از آن دارند  که  وجود ِ "ملیجک"  و سلامتی  و سرحالی ِ او ،  برای  "حضرت ِ سُلطان"  حتّی  از  دنیا  و  تمامی اخبار ِآن  مهمتر بوده  است  و  قبلۀ عالم  و خلیفۀ جهان اسلام[!؟] ، حاضر بوده  دنیا  و مافیها  به هم بریزند و در عالَم ِ سیاست ، سر به تن ِ هیچکس نباشد  ، امّا  یک  مو از  سر ِ "ملیجک"  کاسته  نشود!؟...

به  نمونه ای  از این  قبیل یادداشتهای "اعتماد السلطنة"  (که  خودش روزنامه خوان ِ مخصوص ِ شاه  بوده  و اخبار ِ سیاسی ِ جهان  را  به  عرض ِ وی می رسانده است!) ، توجّه  فرمائید :

جمعه 19 رجب 1298 : «شاه  از اندرون  به  حمّام  تشریف  آوردند. روزنامه  در  دست داشتند  و مطالعه  می فرمودند.
[روزنامه  را] به  من  دادند  و من  مادامیکه  سر ِ حمّام ، ناهار و قلیان  میل  می فرمودند [اخبار روزنامه را]  عرض  کردم.
در  این  بین ، تفصیلی  گذشت  که نگارش ِ آن  لازم  است :
اشخاصی  که  در  سر ِ حمّام  بودند ،  من [=اعتماد السلطنه] بودم ، "محمّدعلی خان امین السلطنه" بود  و "حسین خان محلّاتی"  پیشخدمت ِ مخصوص  و "میرزا  محمود ملیجک"  که  معروف ِ این کتاب است.

در  وقتیکه  من [از روی ِ روزنامه] مشغول ِ ترجمۀ  کاغذ ِ "لُرد سالیسبوری" ، وزیر خارجۀ  انگلیس بودم  که  در  حین ِ مجلس ِ کنگرۀ "برلن" [= یک  کنگرۀ  بزرگ و بسیار  مهمّ  بین المللی ، که  از سال ِ 1878 میلادی (1295 ه.ق) تحت ِ ریاست ِ "پرنس بیسمارک" ، صدراعظم ِ نامدار و تاریخ ساز ِ آلمان ، در "برلن" تشکیل  می شد  و نمایندگان بزرگترین  قدرتهای  آن  روز ِ دنیا ، یعنی  دول ِ آلمان ، اطریش ، فرانسه ، انگلیس ، روسیه ،  عثمانی و ایتالیا  در آن  حضور داشتند]  ، در باب ِ مسئلۀ "تونس"  مبادله  نموده بود  و  تصور  می کردم  که  این  خبر ، برای شاه  خیلی  مسئلۀ  عُمده  و قابل ِ اعتنایی  خواهد بود  ،  چراکه  نتیجۀ  این  کاغذ  حالا  و پس  از سه  سال  بروز  کرده  و فرانسه  قشون  به  تونس کشیده  و می خواهد آنجا  را  مُتصرّف  شود.
امّا  شاه [یک دفعه  و بدون کوچکترین  اعتنایی  به  خبر ِ بدان  مهمّی] ، از "ملیجک"  سئوال  کرد :
"پسر! ، امسال  ییلاق  کجا  خواهی رفت؟!  ،  مبادا  شهر بمانی!  ، از گرمای  هوا ، خودت و پسرت  ناخوش خواهید  شد!.."

"ملیجک" ، بعد  از اینکه  چند  مرتبه  گردن رفت[!؟] ، و  پوزخند  زد[!؟]  ، و  به  ما  نگاه  کرد  که یعنی : "خاک  به  سرتان! ، می بینید  که  شاه ِ ایران  چه قدر  به  من  التفات  دارد؟! ، که  ملاحظۀ  هوای ِ گرم ِ  طهران  را  فرموده  ، نمی خواهد  من و پسرم  در گرما  باشیم [!؟!]  ، بالاخره  به  شاه  گفت :

"جایی  ندارم ، ییلاق  بروم! ، همین  شهر خوب  است.."

شاه  فرمود :  "خیر!  ، ابدا ً!؟ ، اگر بمانی  پسرت خواهد  مُرد! ،  حُکما ً  باید  ییلاق  بیایی ، کرایۀ  خانه  را  من  خواهم  داد!..."

خلاصه  دو ساعت ِ تمام ، صحبت ِ ییلاق رفتن ِ "ملیجک"  بود  و  روزنامه  و اخبار ِ دنیا  و غیره  از میان  رفت [!؟!]

در  همین بین ، پسر ِ ملیجک ، یعنی "عزیزالسلطان"  را  که  موسوم  به  "ملیجک ِ ثانی" است ، از اندرون ، بیرون  آوردند.
شاه  او را  در همان  صُفّه ای  که خودشان  نشسته  بودند ، در پهلوی ِ خود نشاندند  و نان و پنیر به دست ِ مبارک ِ خودشان ، به  دهان ِ این  بچّۀ  زشت و کثیف  می گذاشتند.
العجب  که این  پادشاه ِ مُقتدر[!؟] ؛ که  انصافا ً  در تمیزی  اوّل شخص است ، دست ِ خود  را  تا  مِرفَق به دهان ِ آن بچّه  می کرد  و  دوباره  با  همان دست ِ آلوده  به آب ِ دهان  و بینی ، نان و پنیر به  دهان ِ طیّب و طاهر و مبارک ِ خود  می گذاشت!!...»


* "ملیجک" های  تاریخ ِ ایران ، معمولا ً خیلی رشید و خیلی زیبا هستند!؟!

از  نکات ِ بسیار  عجیب و تأمّل برانگیز  در احوالات ِ "ملیجک"های تاریخ ِ ایران ، که  حتّی  در تاریخ ِ معاصر نیز شاهد ِ جلوه های  بسیار  روشن و آشکاری  از آن  هستیم ،  قیافۀ  بی نهایت  زشت و کریه  و دل به هم زن و میمون آسای این  قبیل "ملیجک"های  عزیزکردۀ  سلطان  می باشد!...
البته  این نکته  واضح  و مُبرهن  است که هر فرد ، در ویژگیهای فیزیکی  و مُختصّات ِ ظاهری ِ خود  و از جمله  در آفرینش ِ چهره  و قیافه اش ، کمترین  نقش و تأثیر  را  داشته  و از این جهت  هرگز  نباید  کسی  را  به  خاطر ِ زشتی ِ ظاهر و کراهت ِ چهره اش ، مورد ِ انتقاد و تحقیر  قرار  داد [چرا که  به  قول ِ "سعدی" : «صورت ِ زیبای  ظاهر شرط  نیست ، ای برادر! (یا تو خواهر!) سیرت ِ زیبا  بیار!؟ »...]
امّا  این نکتۀ  عجیب  را  هم ، هرگز  نمی توان  فراموش  کرد  که :  "ملیجک"های  عزیزکردۀ  سلطان ، علیرغم ِ این که  به طرز ِ شگفت انگیزی ، در نظر ِ عموم  و اکثریت ِ غالب ِ مردم  به غایت زشت  به نظر می رسند ، در نظر  "حضرت سلطان" (شخص اوّل مملکت) ،  زیباترین ها  و رشیدترین ها  هستند!؟...

به  نمونه ای  از این ویژگی  در کتاب ِ "روزنامۀ  خاطرات ِ اعتمادالسلطنة" ، پیرامون ِ "ملیجک" ِ عهد ِ قاجاریه  توجّه  فرمائید :

سه شنبه غرّۀ  شعبان ِ 1298 هجری قمری : «پادشاه  دیروز  سر ِ ناهار، از ملیجک  سئوالاتی  می فرمود  که نوشتنش  لازم  است . فرمودند :
"در "تجریش"  ییلاق  رفته ای ؟ ، چه جور  خانه ای داری؟ ، در خانه  اگر حوض است بگو  متوجّۀ پسرت  باشند  که  به  حوض  نیفتد  و چند  چاتمه  قراوُل [یعنی : چند نفر نگهبان ِ نظامی!]  از  عساکر ِ منصوره  [یعنی  از سپاهیان ِ همیشه پیروز ِ قاجاریه!؟!]  بگیر که  حفظ  و حراست ِ خانه ات  را  بکنند!"...

خلاصه  هر چیز از  دنیا  مبنی  بر حکمتی خاصّ است ،  عشق ِ به "ملیجک" به این  شدّت  چه معنی دارد؟! ، که  پادشاه ِ کُلّ  ممالک ِ محروسۀ  ایران ، با  آن همه اقتدار ، مدتها  از وقت ِ عزیز ِ خود را ،  صرف ِ "ملیجک" (میرزا محمد)  و بچّۀ ملیجک (عزیزالسلطان) کند  و ترتیب ِ خانۀ  ییلاق ِ او را  فراهم  بیاورد؟!

از  خود ِ "ملیجک"  سئوال  کردم که سبب ِ عشق ِ شاه  با  تو چیست؟!
جواب  داد : "محمود"  چرا  "ایاز"  را  می خواست؟
نخواستم  در  جوابش  بگویم :  "آقا جان! ، به  قول ِ بعضی از مورّخین ، "ایاز"  خوشگل  بود و "سلطان محمود" لاطی (لواط کار)!؟ [یعنی  روابط ِ محمود  و  ایاز ، روابط ِ همجنس گرایانه و فاعل و مفعولی بود!؟] ، و  به  قول ِ مورّخین ِ دیگر که اصحّ [=صحیحترین]  روایات است ، "ایاز"  از  سرداران ِ خیلی رشید ِ سپاه ِ "سلطان محمود غزنوی" بود!... 
امّا  تو [=ملیجک] با  این  قدّ رعنا  و لب های  زیبا  که  داری ، نه  این هستی  و نه  آن!؟....»

 
* "ملیجک"ها  در تمامی ِ ادوار ِ تاریخ ِ ایران حاضر بوده اند و باز هم حکایتی از زیبائی و هوش ِ خیره کنندۀ "ملیجک"!؟

همانطورکه در آغاز ِ این یادداشت نوشتم ، "ملیجک"ها  در تمامی ِ ادوار ِ تاریخ ِ ایران زمین ، از جمله به خصوص  در عصر ِ ما  و دوران ِ معاصر ، در  بالاترین  رده های  حکومت ها ،  حاضر بوده  و هستند ، و همیشه  اشاعۀ  استبداد و خودرأیی و امکان ِ حکومت ِ مُطلقه  برای ِ "یک  نفر" ،  موجب  می شده است که   ِ آن "یک نفر" (یعنی شخص ِ اول مملکت  یا  همان "سلطان")  به راحتی  به  خود  اجازه  دهد  که  بی توجّه  به  نظرات ِ ملّت و بلانسبت  با  "خر حساب کردن" ِ اکثریت ِ مردم !، از عشق و علاقه و اشتیاق ِ زایدالوصفش  به "ملیجک"  و "ملیجک"ها  و حتی  از نزدیکتر  بودن ِ نظراتش به  نظرات ِ این افراد  سخن  بگوید  و  کسی  هم  نباشد  تا  متعرّض ِ حرفها  و اقدامات ِ زشت و زنندۀ  این "سلطان"  و "ملیجک"های  او بشود!؟...

البته  «همه چیز را  همگان دانند»  و موضوع ِ فوق  حتی در  یادداشتهای  یک و نیم  قرن ِ قبل ِ "اعتمادالسلطنة" هم ،  مورد ِ اشاره  قرار گرفته  است.  توضیح اینکه  در  فراز ِ نخست ِ این  یادداشت به  نمونه ای  از مخارج ِ هنگفت و سرسام آور ِ پنهانی  که  شخص "سلطان"  برای  ارضای  هوسهای  بی پایان ِ خود ، در رابطه  با "ملیجک"  از کیسۀ  ملّت ِ بدبخت و مُصیبت زدۀ  ایران ،  صرف  می کرده  نیز، اشاره ای شده  است که  باز  هم نشانۀ  شباهتی  دیگر با  دوران ِ معاصر و تکرار ِ تاریخ  ماست :

21 رمضان ِ1298 هجری قمری : «..... صبح  برخاستم  و به  دربخانه  رفتم . معلوم  شد "حاجی ابوالحسن معمار"  [نزد ِ شاه] احضار شده  است که  به  او حکم  شود همه ساله  علی الاستمرار  دوهزار تومان ، به جهت ِ خُدّام ِ آستانۀ  پادشاه  یورت  بسازد  و کارسازی کند.
امّا  آنچه  من  فهمیدم  مقصود ِ کُلّی  این  است که  برای ِ "ملیجک"  جائی  بسازند و چون  مُلتفت هستند شاید  سایرین  حسد برند  و دلفسرده  شوند ، فرمودند  این طور  عمل شود.
شَهِدَالله  که  من یکی  هیچ  دلفسردگی  نخواهم  داشت ، زیرا  که  سلاطین ِ مُستقلی  در تواریخ  ضبط  است که  از  قبیل ِ این "ملیجک"  زیاد  داشته اند!  ،  پس  "ملیجک"  طرف ِ حسد ِ اشخاص ِ عاقل  نخواهد شد.

"ملیجک ثانی" (عزیزالسلطان) پسر ِ "ملیجک"  را  از اندرون  آوردند ، چون  این  طفل خیلی  طرف ِ میل ِ پادشاه  است و در اندرون  زیاد  با  او بازی  می کنند.
این  طفلک ، به  عادت ِ اطفال  که خلوت و جلوت ندانند  در بیرون  هم به سر و گردن ِ شاه  می جست!...
شاه  ملتفت  شدند که  ماها  از ترس ، سر به زیر انداخته ایم و ساکتیم ، امّا  در باطن آنچه  باید بگوئیم ، می گوئیم ، [با این وجود] قدری  از خودشیرینی های طفل راضی بودند!...

"سید ابوالقاسم" ، جدّ  أُمّی ِ این طفل  را ، که  به واسطۀ این  طفل حالا  خیلی طرف ِ میل  است، خواستند که  بچّه  را  بُرده ، بازی  بدهد.
امروز [از بابت همین بچّه] به "عضدالمُلک  خوانسالار" (علیرضا خان ، از رجال ِ مشهور قاجار) ، خفّت ِ غریبی  دادند.
"عضدالمُلک"  موقع ِ ناهار [به  دربخانه] آمده بود  و نیم ساعتی پهلوی ِ من که روزنامه  می خواندم  ، کنار ِ سُفره  نشست ، بعد برخاست و ایستاد.
شاه  خواستند  مزّه ای به کار برند  و شوخی ای با  "عضدالمُلک"  بفرمایند  ، پس فرمودند :
"وقتی تو پیرمرد ، پهلوی ِ "ملیجک"  می ایستی ، معقول جوانی هستی  بلندقامت و خوشگل!؟ ؛ چون "ملیجک"  در میان ِ معایبی  که  دارد یکی  کوتاهی ِ قدّ ِ اوست ، که سراپای ِ او  یک ذرع  بیشتر نیست!!..."

عضدالملک  راضی از این حرف نشد و ملیجک هم رنجید. شاه ِ عادل  برای اینکه "ملیجک"  نرنجد ، فرمودند: "اشخاص ِ کوتاه قدّ  زبر و زرنگ  می شوند ، بر خلاف ِ بلندها  که  تنبل  هستند!؟"....»


* غش ّ و ضعف های  دل ِ "سلطان"  برای "نی نی ، قوقو" گفتن های ملیجک!؟!...

از  دیگر ویژگی های  تکراری  و همیشگی ِ سلاطین ِ مُستبدّ ِ تاریخ ِ کشور ِ ما ، یکی  هم  این است که گاهی  غیرعمدی و ناخودآگاه  و گاهی عمدی و آگاهانه (و مثلا ً به منظور ِ سوزاندن ِ دل ِ منتقدان و مخالفانی که به روابط ِ غیرعادی و ابلهانۀ  سلطان و ملیجک معترض هستند!) ؛ به  هرآنچه  که "ملیجک"هاشان  بگویند ، عشق می ورزند  و علاقه  و اشتیاق  نشان  می دهند!؟... ولو اینکه آنچه که "ملیجک"  می گوید  مصداق ِ مُسلّم ِ چرت و پرت  و اراجیف و مزخرفات  باشد!؟...

در این ارتباط  بارها  و بارها  در تاریخ ِ ایران ،  دیده ایم  و می بینیم  که "ملیجک"  حرفهای  احمقانه و مملکت برباد دهی  بر زبان آورده   که  باعث ِ نفرت ِو انزجار ِ هر ایرانی ِ آزاده ای شده و اسباب ِ خنده  و تفریح  و مضحکۀ  جهانیان  را  فراهم  آورده  است ، امّا  "سلطان"  و "شخص ِ اوّل"  نه فقط  توی  دهان ِ او نزده ، بلکه  زبان  به  تشویق  و حمایت و پشتیبانی  از او  گشوده است!...

نمونۀ  ساده ای از این قبیل   اتّفاقات  را ، با هم  ملاحظه  کنیم . با  این توضیح  که  کاش تمامی ِ نمونه های  تاریخی  به  سادگی و خنده داری  این  نمونۀ  مربوط  به "ملیجک" ِ عهد ِ قاجار بودند! :

18 صفر ِ 1299 هجری قمری : « "عزیزالسلطان" (ملیجک ثانی)  که  تازه  زبان  باز کرده است ، خیلی طرف ِ میل ِ شاه  است .
این  طفل ، مُتّصل  در اتاق ِ شاه  بازی  می کند و با  شاه  گرم  است !! ،  بلکه  او ، با  پدر ِ خود، اینقدرها  گرم  و مهربان  نیست  که  با  پادشاه ِ هیجده کرور نفوس ِ ایران  است. [توضیح اینکه  هر کرور، پانصد هزار نفر و هیجده  کرور ، معادل  نُه میلیون نفر ، و برابر با  جمعیّت ِ ممالک ِ محروسۀ ایران در عهد ِ زمامداری "ناصرالدین شاه قاجار"  است]

گرچه  شاه  از "عضدالمُلک"  و سایر ِ اعیان ِ قاجار و عملۀ خلوت ، [از بابت اینکه  این  طفل ِ کثیف و کریه دایم  از سر و کولش  بالا  می رود!؟] خجالت می کشد ؛ امّا  این  طفل  یک سال و نیم  دارد و چه می فهمد  که  موقع  بداند؟!...
پس  مُتّصل  دور ِ شاه  راه  می رود و به  زبان ِ طفولیّت : "شاه ، شاه "  گفته  و "نی نی   و  قوقو" تکرار می کند!؟ ، و شاه  هم  قربان و صدقه اش  می رود!؟!
سُبحان َ الله المالک َ المُلک ، از محبّت ِ شاه  به این  طفل!....»


* عجب  دوره ای شده!؟ : پیشی جُستن ِ مُتملّقین و چاپلوسان از یکدیگر در تعریف و تمجید از "ملیجک" نزد ِ "سلطان"!!

از بزرگترین  فجایع  و بدبختیهای ِ ملّت ِ ایران در تاریخ ِ کُهن ِ خود ، رواج ِ چاپلوسی و تملّق  نزد ِ صاحبان ِ قدرت  بوده  است  که  بارها و بارها  حتّی  پادشاهان و زمامداران ِ خوب ِ ایران  را  به  ورطۀ  نابودی و بدنامی تاریخی برای  ابد ، انداخته  است.
درواقع  قدمت ِ ِ "چاپلوسی و تملّق"  در تاریخ ِ ایران  به  دیرینگی ِ خود ِ تاریخ ِ این سرزمین  است و همواره  ایرانیانی  بوده اند  که  از "اسکندر مقدونی" (او که  با  شنیدن ِ تملّق از ایرانیان خود را  موجودی ماورائی و خاصّ  پنداشت و زمینۀ  هلاکت ِ خویش را  فراهم ساخت) گرفته  تا  "سلمان فارسی" (که  بعنوان ِ فرماندار ِ پیشوای  پرهیزگاران ِ جهان ، حضرت ِ امام علی(ع)  به  "مدائن" آمده بود  و در آنجا  ایرانیانی  را دید  که در مقابل ِ حاکمان خود بر خاک  می افتند  یا  در پُشت ِ مَرکب ِ آنان  می دوند و چاپلوسی را  به اوج خود رسانیده اند!...)  ؛ و از "سلطان سنجر سلجوقی"  و "سلطان محمود غزنوی" (که  فقط  شاعران  چاپلوس  و مدیحه سرا  به  دربارهایشان  راه  داشتند  و نه  امثال ِ "ناصرخسرو قبادیانی"  و "حکیم ابوالقاسم  فردوسی"!)  گرفته  تا "محمدرضا شاه پهلوی" (که  تحت ِ تأثیر ِ چاپلوسی اطرافیان  خود  را  نظرکرده  و آریامهر و مُنجی ایران و پیشوای  تمدّن بزرگ  احساس می کرد!)  ؛  و تقریبا ً در مواجهه  با  هر زمامدار و  پادشاه ِ دیگری ، زبان  به چاپلوسی  و مدیحه سرائی  گشوده اند و  واقعیّت ِ امور  را  بر این  سلاطین  مُشتبه  کرده اند!

از جمله  در ارتباط  با  همین بحث ِ "ملیجک"ها ،  باز  هم  چاپلوسان  و متملّقین  با  مشاهدۀ  اشتیاق و علاقۀ  "سلطان"  به "ملیجک" ، همواره  وارد ِ عمل  شده اند و  با  پیشی جُستن  از یکدیگر  در مسیر ِ تعریف و تمجید  از صفات ِ ملیجک ، سعی  کرده اند  که  انتخاب ِ احمقانه  و بلاهت آمیز ِ "سلطان"  را ، بهترین  انتخاب جلوه  دهند!؟...

به  نمونۀ  ذیل  از "روزنامۀ  خاطرات ِ اعتماد السلطنة"  که با  کمال ِ تأسّف  هنوز هم  مشابهات ِ بی شماری در عرصه های  مختلف  دارد ، توجّه  فرمائید :

24 رجب 1300 هجری قمری : «... سر ِ ناهار ِ شاه  بودم  ، شاه  فرمودند  که من ، شب [نزد ِ شاه] حاضر باشم .
پس خانه  آمدم ، امّا وقت ِ غروب [به دربار ناصری]  رفتم . امشب  تفصیلی گذشت  که می نویسم :

شاه ، یک  ساعت از شب گذشته  از اندرون  بیرون آمدند و به من فرمودند که : "روزنامه های [فرنگی] تازه  آورده اند، بخوان!"
مشغول ِ خواندن  شدم ، [بر اساس مطالب ِ روزنامه] ، تفصیلی  از پولیتیک [=سیاست] ِ دُوَل عرض می شد که شنیدنی بود  و خالی از اهمیت  نبود.
امّا  شاه  [طبق ِ معمول که به مطالب ِ سنگین سیاسی ِ روزنامه ها ، کوچکترین علاقه و توجهی نداشت!] ، اوّل  فرمودند  که  یک  جعبۀ ساز ِ فرنگی [ظاهرا مقصود "پیانو" باشد]  که  تازه  ابتیاع  فرموده اند ، آوردند و کوک  کردند!
[با  آمدن جعبه ساز] مُدّتی  خلط ِ مبحث شد و من [از روزنامه خواندن] ساکت شدم!

بعد "ملیجک" پیدا  شد  با  یک دایره  و یک دُنبَک  و یک دستگاه  سنتور و چهار پنج نفر غلام بچّه!
مُدّتی "ملیجک ِ ثانی"  به  اتفاق ِ  غلام بچّه ها  ساز  زدند  و شاه  محظوظ  بودند که  ملیجک  از  ساز  خوش دارد [یعنی از

/ 6 نظر / 217 بازدید
محسن پارسا

سلام عرض می کنم جناب آقای ملک به موضوع جالب و بدیعی اشاره کردید، میلجک های معاصر عموما و ملیجک های ناصری خصوصا! بسیار به دانسته هایم افزون شد. نوشته های شما بر سر عناوینی که نقل می کردید تکرار تاریخ را به خوبی نشان میدهد. حال شاید بپرسید چرا تکرار تاریخ!؟ به نظرم خیلی زیبا و البته طعنه آمیز از حال و روز امروزمان شکایت کرده اید شاید زیبا ترین آن زمانیست که از که از فسق و فجور ملیجک ها می نویسید و از توجیهات سلطان می گویید؛ بیماری مننژیت چه زیبا قلب استبداد را نشانه می رود! بله روح حاکم بر پست شما را اینچنین یافتم. شاید در این دوره ملیجک هایی به رسم دوره ناصری نتوان یافت ولی فکر می کنم بسیار خطرناک تر از آن ها را در کالبدهای رنگین می توان دید. شاید اثری از "بازی کردن" و "گرفتن آلت در دست" و یا فحش های رکیک علنی نباشد ولی ماهیت امروز و دوره ی قاجار یکی است. بخصوص حوادث پس از انتخابات صحت نوشته های من ناچیز را تایید می کند. من هم معتقدم اختصاص دادن نوشته های بعدیتان به این موضوع در یک بازه زماتی دو سه ماهه می تواند بسیار مفید باشد. از شما بخاطر این نوشته سیاسی تاریخی تشکر می کنم منتظر

محسن پارسا

منتظر خواندن مطالب بعدیتان هستم جناب آقای ملک موفق باشید

مجید

سلام به همه ی دوستان.... اون گروه از دوستان بسیار عزیزی که اینجا قبلا کامنت گذاشتن و الان میان و میبینن کامنتاشون نیست باید من رو ببخشن ... چراکه من به قیمت از فیلتر خارج ساختن نوشته ها و لینک ها و مطالب قبلیم متاسفانه مجبور شدم ضایعه ی از دست دادن بیش از 30 کامنت دوستان نازنینم رو بپذیرم.... امیدوارم همه ی دوستان منو ببخشن و عذرم رو بپذیرن.... فدای تک تک شما... مجید

مجید

ضمنا شاید خواهش از خود متشکرانه ای باشد اما اگر دوستانی که امکانش رو دارند مجددا متن یا مضمون کامنتشون رو برام میذاشتن بی نهایت ممنون میشدم ازشون.... بازهم قربونتون

مجید (نه این مجید که مدیر این وبلاگه )

سلام آقا مجید . بخشی از متن شما رو خوندم ولی چون بیش تر از یک ساعت وقت اینترنت ندارم بهتر دونستم نظر بدم . بهتر نیست مطالب رو قسمت قسمت کنید و بعد بزارید ؟! در ضمن با مطلبی درباره خیانت هیتلر به آریایی ها به روزم .

افروز

سلام... مطالبی که نوشتی بسیار جالب بود که خیلیهاش رو در مورد ملیجکها نمیدونستم...با ادامه دان این مطلب موافقم چون علاقه زیادی به خوندن تاریخ دارم